Jak spełnić coraz większe oczekiwania pracowników?

Żadnym odkryciem będzie stwierdzenie, że dzisiaj nie wystarczy już, aby pracodawca cokolwiek oferował poza wynagrodzeniem, a środki pozapłacowe ograniczały się do uważanych za standard dodatkowych pakietów medycznych, ubezpieczeniowych czy karty na siłownię. To w tej chwili żadna atrakcja. Programy benefitowe, aby naprawdę stały się skuteczne w pozyskiwaniu i utrzymaniu pracowników, powinny być starannie dobrane, przemyślane, a przede wszystkim spersonalizowane w odniesieniu do potrzeb i oczekiwań tychże pracowników. Program świadczeń pozapłacowych, choćby zawierał nie wiadomo jak wiele wyszukanych ofert, nie spełni swojej roli, jeśli nie będzie odpowiadał pracownikom, a oni coraz częściej chcą sami decydować o tym, jakie pakiety świadczeń są w ofercie firmy.

Okazuje się, że oprócz standardowych, najbardziej popularnych oczekiwań, wśród których znajdują się bonusy typu – program emerytalny, dodatki stażowe, samochód na abonament czy tzw. „złoty spadochron” w przypadku kadry menadżerskiej – pracownicy chętnie widzieliby benefity związane z ideami well-being, a to już wyższa szkoła jazdy.

Co to takiego i jak się ma do polityki firm oraz potrzeb pracowników? Well-being to kompleksowa praca nad zdrowiem i ciałem, w tym rozwój umiejętności miękkich, takich jak na przykład: radzenie sobie ze stresem, asertywność, rozwijanie kreatywności. Dotyczy to także pracy nad zdolnościami komunikacyjnymi i umiejętnościami interpersonalnymi, wykorzystywanymi w relacjach z innymi ludźmi. Są to między innymi zdolności perswazyjne, umiejętność rozwiązywania konfliktów czy pracy w zespole. Generalnie, benefity związane z well-being to wyższego rzędu projekty i programy prozdrowotne, realizujące pięć kluczowych celów, zapewniających poczucie zadowolenia i spełnienia, zarówno w sferze osobistej, jak i zawodowej, a są to:

  • sens (purpose): chęć, aby realizować się zawodowo, lubić to, co się robi;
  • relacje (social): umiejętne budowanie przyjaznej atmosfery, dobrych kontaktów ze współpracownikami, opierających się na wzajemnej życzliwości, otwartości i zaufaniu;
  • finanse (financial): stabilizacja i bezpieczeństwo finansowe, oparte głównie na przekonaniu, że wynagrodzenie jest adekwatne do pełnionych obowiązków;
  • społeczność (community): tworzenie wspólnotowości, więzi ze współpracownikami, poczucia dumy z przynależności do firmy;
  • stan fizyczny (physical): troska o zdrowie i zasoby energii pozwalające na codzienną aktywność i zdrowy styl oraz nawyki żywieniowe.

Zatem projekty well-being realizowane są w zakresie psychologii zdrowia, pracy z ciałem i zdrowego odżywiania. Badania natomiast wykazują, że w wymienionych elementach jedynie znikoma grupa osób (ok. 7%) osiąga satysfakcję w każdym z nich, a niemal 1/3 uważa, że żaden z tych elementów nie jest zaspokojony. Jest więc to obszar bardzo atrakcyjny do wykorzystania przez pracodawców właśnie w temacie programów benefitowych i to benefitów wyższego rzędu.

Aby benefity spełniały swą rolę, ważne jest zdanie samych pracowników. Jak jednak zadowolić wszystkich? Doświadczenie życiowe mówi, że to nigdy nie jest możliwe, ale możliwe jest zdiagnozowanie potrzeb pracowników pod kątem ich zainteresowań, realizowane najczęściej i najprościej poprzez głosowanie na różne aktywności. To, że nie wszystkie z oferowanych benefitów będą wykorzystywane w jednakowym stopniu, nie powinno być zaskoczeniem, ale nie można dopuścić do tego, aby pracownicy traktowali je jako bezwartościowe, zbyt oderwane od rzeczywistości, bo to droga donikąd.

Wielkie firmy mogą zaproponować pracownikom obszerną ofertę benefitów, spośród których wybór usatysfakcjonuje ogromną większość z nich, począwszy od standardowych sprzętów służbowych po kompleksowe rozwiązania typu well-being. Nawet jeżeli początkowo nie wszyscy pracownicy będą korzystać z części benefitów, to warto podjąć działania, aby je oferować, bo nie zawsze od razu każdy zdaje sobie sprawę, w jakim stopniu dane działanie może się okazać dla niego korzystne. Warto, aby pracownicy mieli możliwość, aby sprawdzić, czy określony benefit nie jest adresowany właśnie do nich.

Taka oferta z pewnością musi być niezwykle elastyczna i dopasowana do potrzeb i oczekiwań pracowników. Najpewniejszym z punktu widzenia skuteczności sposobem jest przeprowadzenie rozmów z pracownikami w celu lepszego ich poznania, przeanalizowania potrzeb. Jest to zawsze odczytywane jako pozytywny przejaw troski o pracownika i propagowanie określonych wartości. Buduje to również pozytywny wizerunek firmy, która wsłuchuje się w potrzeby swych pracowników i realnie interesuje się możliwością ich realizacji. Dodatkowo wzmacnia w pracownikach poczucie podmiotowości i na pewno przekłada się na ich motywację i zaangażowanie w pracę.

Wiadomo, że nie istnieje uniwersalny pakiet benefitów, sprawdzający się w każdej firmie. Stąd kluczowe jest umiejętne dostosowanie programu świadczeń pozapłacowych, aby pozwolił pracownikom najefektywniej realizować własne cele zawodowe i osobiste. Doskonale sprawdza się rozbudowana oferta benefitów, spośród których pracownicy mogą wybierać najbardziej atrakcyjne dla siebie. Możliwość wyboru odgrywa tu znaczącą rolę, gdyż prawdopodobnie przełoży się na większe zaangażowanie w pracę i przywiązanie do firmy.

Ogromne korporacje, zatrudniające nawet kilka tysięcy osób, prześcigają się w dobrze zorganizowanych, rozbudowanych i atrakcyjnych programach benefitowych. Dla najwyższej klasy wysoko opłacanych specjalistów czy menadżerów poszukiwanych na rynku pracy benefity mogą stać się czynnikiem decydującym o podjęciu zatrudnienia w danej firmie lub pozostaniu w niej na dłużej. Z myślą o komforcie załogi, w biurach pojawiają się strefy relaksu i sportu, przestrzenie do pracy twórczej oraz najnowocześniejsze narzędzia i oprogramowanie.

Czy dużo benefitów wystarczy, by odpowiednio zmotywować pracowników?

Dlaczego wielu świetnie zarabiających i korzystających z bogatych benefitów pracowników nie jest maksymalnie zmotywowanych? Tutaj wkracza się w obszerną i niezwykle złożoną dziedzinę motywacji skupiającą doświadczenia i badania z różnych dyscyplin nauki, począwszy od psychologii, socjologii, medycyny aż po ekonomię oraz wiedzę o gospodarce i rynku pracy w największym wymiarze. W sferze motywowania pracowników także pojawiają się nowoczesne trendy, a programy benefitowe powinny stwarzać możliwość ich realizowania.

O jakich trendach można mówić? To już nie jest tylko dążenie do właściwej prezencji, wynikające na przykład z dodatków na cele reprezentacyjne (na przykład elegancka garderoba), używanie nowoczesnego sprzętu elektronicznego itp. Pozytywne sygnały to rodzaj mody na uprawianie aktywnego i zdrowego stylu życia, a w niej – gotowość na zmiany nawyków żywieniowych, uprawianie konkretnych dyscyplin sportu.

Dla przykładu – jeszcze dwa lata temu mało kto słyszał o crossficie, a dzisiaj tą formą aktywności interesuje się tysiące Polaków. To swoista moda na bycie fit obok popularnych dotąd siłowni i joggingu. Nazwa tej dyscypliny sugeruje rodzaj aktywności, zawierającej ćwiczenia przekrojowe (cross), których celem jest poprawienie kondycji i sprawności fizycznej (fit), obejmuje natomiast mnóstwo zróżnicowanych i pozornie niezwiązanych ze sobą ćwiczeń. Jest to zatem uniwersalny program treningowy przeznaczony dla każdej zdrowej osoby, niezależnie od poziomu sprawności fizycznej i doświadczenia. Mogą go wykonywać zarówno wytrenowani sportowcy, jak i osoby początkujące, ponieważ obciążenia dobierane są indywidualnie do kondycji fizycznej trenującego.

Przykład crossfitu to tylko jeden z niewielu trendów w pozytywnej modzie na zdrowy i aktywny styl życia, a jest ich dużo więcej – to popularne bieganie, pływanie, jazda na rowerze, gra w tenisa, a także uprawianie coraz bardziej wyszukanych dyscyplin, już nie tak elitarnych, jak kiedyś, jak choćby narciarstwo, żeglarstwo i wiele innych.

Firmy powinny dorównywać tym pozytywnym trendom, proponując benefity promujące zdrowe odżywianie, ekologię czy partnerskie relacje między pracownikami różnych szczebli. To między innymi oferty programów dietetycznych, masaży w miejscu pracy. Nie należy zapominać także, że w Polsce ważną rolę pełnią świadczenia pozapłacowe, wspierające życie rodzinne pracownika, zwłaszcza w sferze opieki nad dzieckiem.

Najważniejszy jest człowiek, jego indywidualność

… i aby o to zadbać, należy przede wszystkim pracować nad integracją zespołu, wzajemnym zaangażowaniem i wsparciem, a głównie benefity powinny realizować tego typu działania. Tak się składa, że programy świadczeń pozapłacowych w ogromnej większości dotyczą spędzania wolnego czasu, a tu raczej nie ma możliwości, aby coś narzucać pracownikowi wbrew jego woli czy chęci. Z tego powodu dowolność w wyborze benefitów pozapłacowych, a także miejsca i czasu ich realizacji to unikalny system motywacyjny, dający satysfakcję zatrudnionym i wygodę kadrze zarządzającej. Najbardziej komfortowa jest sytuacja, gdy pracodawca pozostawia wolny wybór, dzięki czemu pracownicy na bieżąco mogą zmieniać decyzje i próbować czegoś nowego.

Co zatem powinno znaleźć się w takiej ofercie? Zdecydowanie wyższe benefity, zwłaszcza te preferujące zdrowy styl życia, o czym była już mowa wcześniej. Co ponadto? Jak być na czasie, aby dostosować się do zmieniających się predyspozycji w kwestii spędzania wolnego czasu?

Takim wskazaniem mogą być takie benefity pozapłacowe, które pozwalają na realizację działań szczególnie zapadających w pamięć i oddziałujących na emocje. Tutaj możliwości jest nieskończona ilość, a można je ustalić, poznając bliżej pracowników, dowiadując się, o czym na przykład marzą. Jest oczywiste, że benefity nie będą spisem wszystkich marzeń do realizacji, ale może się okazać, że część z nich jest do zrobienia – na przykład dofinansowanie wymarzonych wakacji.

Światowy rynek pracy oferuje wiele nietypowych benefitów, a są to między innymi: pomoc w rzucaniu palenia, ścianki wspinaczkowe czy sale sportowe w firmie, nurkowanie na egzotycznych wyspach darmowe loty samolotem, elastyczny czas pracy z możliwością pracy zdalnej, co drugi wolny piątek, możliwość przychodzenia do pracy z domowym pupilem (np. z psem, kotem), dofinansowywanie dojazdów do pracy rowerem, darmowe posiłki w pracy, wspólne śniadania, kręgielnia.

Ciekawą ofertą, będącą jednocześnie rodzajem wyróżnienia dla pracownika, głównie z kadry zarządzającej, jest tzw. concierge, czyli wspierania go w załatwianiu bardzo dużej ilości spraw z życia prywatnego, zarówno w sprawach z życia codziennego, jak i tych bardziej skomplikowanych. Najczęstsze usługi w pakiecie concierge to na przykład: organizacja pomocy prawnej, poszukiwanie informacji, załatwianie spraw w urzędach, organizacja opieki nad dzieckiem, regularne i okazjonalne zakupy marketowe, obsługa korespondencji pocztowej oraz kurierskiej, organizacja urlopów, a nawet rezerwacja stolików w restauracjach.

W realiach polskiego rynku pracy są pewne ale… Nie zawsze jest możliwe, aby zmniejszyć liczbę godzin spędzonych w biurze, można jednak wprowadzić udogodnienia skracające czas dojazdu do pracy, zwłaszcza w wielkich miastach czy z dzielnic lub podmiejskich miejscowości. Oprócz dofinansowania biletów komunikacji miejskiej czy dojazdów rowerem, czymś nowym jest carsharing. To nowoczesne rozwiązanie mobilności miejskiej, polegające na odpłatnym użytkowaniu samochodów w krótkim czasie (często są to wynajmy krótsze niż 1 godzina), w obrębie jednego zespołu miejskiego. Usługa ta wpisuje się na stałe do miejskiego krajobrazu miast, najbardziej rozwiniętych gospodarczo krajów świata, a od niedawna także w Polsce, czego efektem są już pierwsze, jeszcze niewielkie projekty, które można już spotkać w Krakowie, Lublinie oraz Wrocławiu.

Zdecydowanie na topie listy wyższych benefitów są priorytety związane z troską o zdrowie i dobrą kondycję pracowników. I nie chodzi tu o banalne rozwiązania typu – pakiet medyczny czy karta na siłownię. Dofinansowanie posiłków czy darmowe obiady oznaczają nie tylko zbilansowanie diety, wdrażanie zdrowych nawyków żywieniowych, ale przyczynia się do zaoszczędzenia czasu, jaki pracownik musiałby przeznaczyć, aby przygotować sobie jedzenie. Częstym rozwianiem jest karta Benefit Lunch, zakodowana na określoną liczbę posiłków we wskazanych restauracjach.

O dostępie do benefitów na pewno nie decyduje płeć pracownika w tym sensie, że nie ma różnicy w zakresie proponowanych benefitów zarówno kobietom, jak i mężczyznom. Nie ma stereotypowego przypisywania, jaki rodzaj pozapłacowego świadczenia miałby przypadać wyłącznie kobietom czy mężczyznom bądź w pierwszej kolejności ze względu na płeć. Dla przykładu – różne benefity związane z opieką nad dzieckiem, także dodatkowe dni wolne są w ofertach wielu firm w równym stopniu dostępne dla obojgu rodziców – i matkom, i ojcom.

Programy świadczeń pozapłacowych w polskich firmach stają się coraz ważniejszym aspektem współczesnego rynku pracy. Pozwalają wyróżnić się wielu organizacjom i ułatwiają pozyskanie najlepszych specjalistów w branży. Jeśli odpowiednio doceniają pracowników – mogą pomóc w ich zatrzymaniu, budując poczucie lojalności i więzi z firmą. To coraz bardziej złożony system, w którym kluczową rolę zaczynają odgrywać wyższe benefity, obliczone na długofalowe i pozytywnie wszechstronne efekty.